Nhắc đến Hayao Miyazaki, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến Studio Ghibli, đến những bộ phim dịu dàng, trong trẻo và đầy nhân văn. Thế nhưng, điều thú vị là vị đạo diễn anime nổi tiếng bậc nhất thế giới này lại chính là một trong những người khắt khe và chỉ trích anime nhiều nhất.
Phim của Miyazaki có thể đầy ánh sáng, trẻ thơ và hy vọng, nhưng con người ông ngoài đời thì hoàn toàn ngược lại. Ông nổi tiếng thẳng thắn, khó tính, và không ngại bày tỏ sự thất vọng với ngành công nghiệp anime hiện đại.
“Anime là một sai lầm” – câu nói nổi tiếng nhưng chưa từng tồn tại
Chắc hẳn bạn đã từng thấy bức ảnh chế (meme) với dòng phụ đề: "Anime là một sai lầm" gắn liền với gương mặt của bác Miyazaki. Thực tế, Hayao Miyazaki chưa bao giờ thốt ra chính xác câu nói đó. Tuy nhiên, dựa trên những phát biểu thẳng thắn của bác suốt hàng chục năm qua, người ta rất dễ tin rằng đó là sự thật.
Mối quan hệ của vị đạo diễn này với ngành anime rất phức tạp. Bác không ghét hoạt hình, bác chỉ ghét cái cách mà nó đang bị thương mại hóa và xa rời thực tế.
Mối quan hệ dài và phức tạp giữa Hayao Miyazaki và anime
Trong một cuộc phỏng vấn năm 1999, khi so sánh phim của mình với hiện tượng Pokémon, Hayao Miyazaki đã chia sẻ một góc nhìn đầy trăn trở:
“Anime nuốt trọn thời gian và tự do của trẻ em. Một bộ phim hoạt hình hay mỗi năm là quá đủ cho một đứa trẻ rồi.”
Với một người luôn tôn vinh sự hồn nhiên và vẻ đẹp của thiên nhiên, Miyazaki lo sợ rằng anime đang khiến trẻ nhỏ đánh mất đi những trải nghiệm thực tế quý giá ngoài đời thực.
Đến năm 2013, trong một cuộc phỏng vấn với SoraNews24, Hayao Miyazaki tiếp tục chỉ ra vấn đề cốt lõi của anime Nhật Bản:
“Hầu hết anime được tạo ra bởi những người không chịu quan sát con người thật. Đó là lý do ngành này đầy rẫy otaku.”
Bác cho rằng ngành công nghiệp này đang tràn ngập "Otaku", những người chỉ biết vẽ dựa trên các khuôn mẫu anime khác thay vì lấy cảm hứng từ cuộc sống thực tế. Điều này dẫn đến những thiết kế nhân vật thiếu đi sự tinh tế của những cử chỉ đời thường.
Khi Hayao Miyazaki thẳng tay “đập” một tượng đài anime
Nếu bạn nghĩ Miyazaki chỉ nói chung chung thì hãy đọc những dòng bác viết về Space Battleship Yamato, một tượng đài của anime thập niên 70. Bất chấp việc tác phẩm này là nguồn cảm hứng cho những siêu phẩm như Gundam hay Evangelion, Miyazaki vẫn thẳng thừng gọi nó là: "Nghĩa địa của tình yêu và công lý trong anime".
Miyazaki cho rằng Yamato lạm dụng mô-típ “âm mưu chinh phục thế giới” hay việc thương mại hóa tình yêu một cách sáo rỗng. Với Miyazaki, chiến tranh và cảm xúc cần được khai thác một cách cá nhân và sâu sắc hơn là những mô típ lặp đi lặp lại.
Sự khác biệt thú vị giữa Miyazaki và Hideaki Anno
Điều thú vị là Space Battleship Yamato lại là anime yêu thích của Hideaki Anno, đạo diễn Neon Genesis Evangelion và cũng là người bạn thân thiết hiếm hoi của Hayao Miyazaki.
Anno từng làm việc cho Ghibli trong dự án Nausicaä và thậm chí còn được Miyazaki mời lồng tiếng cho vai chính trong The Wind Rises. Hai con người, hai tư duy trái ngược về anime, nhưng lại dành cho nhau sự tôn trọng tuyệt đối.
Có lẽ, chính vì yêu hoạt hình quá nhiều mà Hayao Miyazaki mới khắt khe đến vậy. Ông không chấp nhận sự dễ dãi, không thỏa hiệp với công thức rập khuôn, và luôn tin rằng anime phải bắt nguồn từ con người thật, cảm xúc thật. Và có lẽ cũng nhờ sự “khó chịu” đó, thế giới mới có những bộ phim Ghibli chạm đến trái tim của hàng triệu người.
Xem thêm:
